۴ اسفند ۱۳۸۶
خسوف در آسمان تهران، روش نوردهي دومرحلهاي. عکس از ايليا تيموري
مراحل گرفت، عکس از علي نوروزي
گرفت کلي، عکس از محدثه عظيم لو-کانادا.
هوای صاف در برخی از شهرها هدیهای بود تا رصدگران بتوانند مشاهدات خود را از این پدیده جذاب ثبت نمایند. گرفت در ساعت 4:04 آغاز شد و از آن زمان تا هنگام غروب در عرضهای مختلف انبوه نگاه ها به آسمان دوخته شده بود. در این گزارش حاصل نگاهها را به تصویر میکشیم.
ماه گرفت کلی زمانی روی میدهد که ماه از میان سایه زمین عبور کند، یا به عبارت دیگر زمین میان خورشید و ماه قرار بگیرد. به هنگام وقوع خسوف کلی، ابتدا ماه به بخش نیمسایه زمین وارد می شود، تشخیص این مرحله به علت ضعيف بودن میزان تاريکي نيمسایه دشوار است، اما با تاریک شدن تدریجی ماه به سايه میتوان لغزیدن ماه به درون سایه زمین را مشاهده کرد. گرفت جزئي از لبه غربی ماه و در بيشتر مناطق ايران کمي پيش از سپيدهدم آغاز شد.
خسوف کلی در ساعت 6:30 شروع شد. وفتی ماه به بخش تمام سایه زمین وارد میشود، میتوان انحنای سایه زمین را روی ماه دید، با کامل شدن خسوف، ماه بر خلاف انتظار کاملا تاریک نمیشود بلکه به رنگ قرمز مایل میشود، چراکه اندکي از نور خورشید به سبب گذر از جو زمین به تمام سايه زمين و به سطح ماه ميرسد. بيشتر طول موجهاي اين نور در گذر از جو زمين جذب مي شود و بخش قرمز طيف در سايه زمين منتشر
لحظات قبل از ورود کامل به تمام سايه، عکس از محدثه عظيم لو-کانادا.
لحظات آغاز خسوف جزئي. عکس از کامبيز خالقي
خسوف در آسمان شيراز. عکس از محمد انصاري
ميشود و این موضوع در نهایت سبب روشن شدن ماه به رنگ سرخ مسي میگردد که ميزان روشنايي و رنگ آن وابسته به وضعيت قرارگيري ماه نسبت به مرکز و لبههاي سايه و ميزان غبار و پوشش ابر در جو زمين است.
در مرحله گرفت کلي خورشید برای مناطق غربی طلوع نکرده بود و ماه هنوز در لب افق غربي ديده ميشد که موقعیت را برای رصد گرفت کلی هموارتر میکرد. در این حالت ساکنان شمال غرب ایران بهترین شرایط رصدی را داشتند. از آن پس ماه با غروب خود در ایران، ادامه نمایش خود را به قارههای اروپا، آمریکا، آفریقا و بخش کوچکی از خاورمیانه نشان داد و آنها بودند که میتوانستند شاهد پایان خسوف کلي باشند.
همچنین ماه به علت سکنی در صورت فلکی اسد، مقارنه زیبایی را با ستاره قلب الاسد و زحل به نمایش گذاشت. هرچه زمان میگذشت و به طلوع خورشید نزدیک میشدیم، ماه از قلب الاسد فاصله می گرفت و به زحل نزدیک میشد.
مراحل گرفت، مهدي زماني
خسوف بر فراز زاينده رود. عکس از محمد سلطان الکتابي
خسوف در آسمان همدان. عکس از محمد طاهر پيله ور
به نظر میآید که ما باید در هر ماه کامل، یعنی در هر بدر که زمین از بین خورشید و ماه می گذرد، شاهد خسوف باشیم. اما بر خلاف انتظار به دليل آن که ماه در مداری با اختلاف 5 درجه نسبت به دايره البروج (صفحه مداري زمين) به دور زمين در گردش است هر ماه شاهد گرفت ماه يا خورشيد نخواهيم بود. نقاط تقاطع این دو سطح مداری را گره مینامند. هرگاه ماه و خورشید به گره نزدیک باشند یک خسوف رخ میدهد، و گرفت بعدی که جزئی است در 26 مرداد 1387 رخ میدهد و از ایران نیز تمام مراحل آن قابل رویت است. اما برای گرفت کلی بعدی قابل مشاهده در ايران باید تا 25 خرداد 1390 صبر کنیم. براي مطالعه بيشتر در اينباره مقاله گرفتهاي آينده در آسمان ايران و جهان را ببينيد.
+ نوشته شده در پنجشنبه نهم اسفند 1386ساعت 21:55  توسط مدیریت
|
+ نوشته شده در پنجشنبه نهم اسفند 1386ساعت 21:52  توسط مدیریت
|
+ نوشته شده در پنجشنبه نهم اسفند 1386ساعت 21:51  توسط مدیریت
|
زماني كوير، كوير بود و آسمانها ميزبان ستارههاي بيشماري بودند و هنوز بسياري از موجودات سياره ما كه امروز يا ديگر وجود ندارند يا در آستانه خداحافظي با سيارهِ ما هستند، در قلمرو خود به زندگي ميپرداختند و انسان كمادعاتر از امروز بود و جنگها عادلانهتر و سلاحها به جاي تانكها و هواپيماها و آتشبارها فقط تيغههاي فلزي آبديده بودند و منجنيقهاي چوبي. زماني بود كه انسان جهان را كامل تسخير نكرده بود و در تعادل بيشتري با طبيعت به سر ميبُرد و در جايي كه امروز به آن پارك ملي كوير ايران ميگويند جايي آرام با سكوتي شكوهمند بود نه ميداني براي تمرين رزمهاي آتشين نظامي! گرچه هنوز هم در گوشههاي دِنجِ اين بيابانِ پُربركت فقط زوزهِ يوزي يا صداي خفيف خزيدن خزندهاي يا نغمهِ دستهاي از كبكها و ديگر پرندگان يا زوزهِ بادي است كه گاه و بيگاه سكوت را ميشكند. فقط چند سده از آن روزهايي ميگذرد كه گَهگاه صدايي ديگر سكوت كوير را بر هم ميزد. نَواي زنگهاي شترانِ كارواني كه مَحمِلهايي از بار و بُنِه تجاري و افرادي با اميدهاي فراوان را با خود حمل ميكرد تا از نزديكي گذرگاهي تاريخي، كه به راه ابريشم معروف بود، خود را به مقصد برسانند. گرماي كوير و هول بياباني وحشي و زخم خارهاي مُغيلان راه با ديدن بنايي سنگي از دوردستها در دل كاروان فرو ميمُرد تا زنان و مردان مسافر كاروانها بدانند شبي را در اَمن و امان خواهند گذراند و آسمان پُرستارهِ كوير آنها را به ميهماني خود فرا ميخواند. چهار قرن از روزگار پُررونق قصر بهرام گذشته است و نه شكارگاه سلطنتي است و نه ميزبان كاروانهاي خسته، اكنون مقصدي براي طبيعتگردان و رصدگاهي براي كاروان منجمان آماتور است.
بيستم و بيست و يكم ارديبهشت ۱۳۸۶ هفتمين رقابت رصدي مسيه ايران، از سوي انجمن نجوم ايران-شاخهآماتوري، بار ديگر در ميعادگاه خود، قصر بهرام، برگزار شد. اما اين بار به سبب شرايط بد آب و هوايي يك ماه ديرتر و در فصلي گرمتر كه كوير سبزتر از هر زمان ديگري بود. پس از چند ماه برنامهريزي، انتخاب رصدگران باتجربهتر و مراحل ثبتِ نام، ۱۵۰ شركتكننده، داور، كارشناس، پيشاهنگ و اِمدادگر راهيِ كوير شدند. اگر خرافاتي بوديم بعد از گذشت چند ساعتي از شروع مسير بايد برميگشتيم. پنچر شدن چندباره اتوبوسها را اگر به حساب تصادف بگذاريم، مانوْرِ نظامي در منطقه و واژگون شدن يك جرثقيل در آستانهِ دروازهِ پارك ملي كوير ايران موضوع عادي به حساب نميآمد. جرثقيل باعث مسدود شدن جاده شد و فاصلهاي ميان كاروانِ شش اتوبوس و اتومبيلهاي پشتيبانِي رقابت مسيه انداخت. سرانجام با زورِ بازوي داوران، شركتكنندگان و گروهي از نظاميان جرثقيل واژگون صاف شد.
نمايي از رقابت مسيه هفتم بر فراز کاروانسراي قصر بهرام (عکس از بابک امين تفرشي)
يكي از ويژگيهاي رقابت مسيه امسال حضور جمعي از ميهمانان جالب توجه بود. دكتر جمشيد قنبري، رييس انجمن نجوم ايران، دكتر خالِصه و دكتر خِصالي از اعضاي هيئت مديره انجمن نجوم ايران، تعدادي از خبرنگاران رسانههاي خبري نظير ايسنا، ميراث فرهنگي (ميراث آريا)، رويترز و جام جم . تصويربرداران برنامه تلويزيوني آسمان شب و گروه تصويربرداري و مستندسازي معاونت هنري نهاد رياست جمهوري، نمايندگان كميته ملي طبيعتگردي، عكاس و همراه هميشگي انجمن، اشين زاكاريان، عكاس جوان حسين نوشير، اعضاي تيم امداد هلال احمر ايران، دكتر شاهرخ رزمجو (باستانشناس و پژوهشگر اخترباستانشناسي) و اعضاي هيئت دبيران شاخه آماتوري انجمن از جملهِ اين ميهمانان بودند.
با تأخيري نيم ساعته همگي به محل برگزاري رقابت در ۱۵۰ كيلومتري جنوب شرقي تهران در بيابانهاي دامنهِ سياهكوه (استان سمنان) واقع در پارك ملي كوير رسيدند و گروههاي رصدي و داوران آنها بيدرنگ با توجه به نقشههايي كه از قبل آماده شده بود در محل خود قرار گرفتند. البته آنها هرچقدر هم سريع بودند به سرعت گروه اجرايي و پيشاهنگي نرسيدند، گروهي كه زير نظرِ پورنگ پورحسيني، منجم آماتور و كارشناس كميته ملي طبيعتگردي، و به همّت همكاران اهل نجوم او (مصطفي خسروي، امير الهماني، محمدرضا ريسمانيان) تداركات و پشتيباني برنامه را بر عهده داشتند و طي ۲ ماهي كه به آغاز رقابت مانده بود، برگزاري اين برنامه را ساماندِهي كردند.
به همراه دبير برنامه (بابك امينتفرشي) ۱۸ داور و كمك داور از تهران و شهرهاي مشهد، اصفهان، شيراز و اهواز حضور داشتند كه همه از منجمان آماتور با تجربه يا از برندگان دورههاي قبلي رقابت مسيه بودند (به ترتيب الفبا): علي ابراهيمي سِراجي، اميرحسين ابوالفتح، سيّدمصطفي امام، محسن ايرجي، محمدجواد تُرابي (كمكْداور)، حميدرضا پيرايش، خسرو جعفريزاده، سيّدهُمام حسيني، هاشم سيماب، آيرين شيوايي، سهراب عليدوستي، احمد كريمي، كاظم كوكَرَم، محمدمهدي مطيعي، بنفشه مقامي، پوريا ناظمي، محمد نيلْفروشان، و عليرضا وفا.
مانند سالهاي قبل پس از صداي سوت دبير برنامه، رقابت در آبيِ تيرهِ شَفق آغاز شد. گروه برگزاركننده باشگاه نجوم تهران نيز به كمك داوران آمدند تا با تلاش صادقانهِ خود آنها را در ثبت دقيق دادهها ياري كنند. بدين ترتيب هر لحظه صداي يكي از بيش از ۱۰۰ شركت كننده رقابت به گوش ميرسيد كه يكي از داوران را صدا ميكرد تا جرم رصد شده را تأييد كند.
از تفاوتهاي اين رقابت با دورههاي قبلي اضافه شدن بخش جديدي بود كه به سنجش دانش عمومي نجوم مشاهدهاي و توانايي ثبت علمي و طراحي از اجرام آسمان مربوط بود. اين دو مقوله براي اين مطرح شده بود تا داستان رقابت از حالت كنكوري و حفظ مكان اجرام در آسمان دور شود و رصدگر اجرامي را كه ميبيند، تلسكوپي كه با آن كار ميكند، و مباني نجوم را به خوبي بشناسد. در عين حال اين دادهها در صورتي كه امتيازها در حالت برابري قرار ميگرفت نقش سرنوشتساز را داشت.
طبق برنامه، رقابت يك بار به مدت نيم ساعت براي استراحت متوقف شد و سرانجام تا ساعت ۳۰:۴ بامداد ادامه يافت، زماني كه با سوت ديگري پايان رقابت رقم خورد. سپس جلسه داوري آغاز شد تا برندگان مشخص شوند. با شمارش دقيق امتيازها و چند بار بررسي فرمها، هر داور بهترين رصدگران گروه خود را معرفي كرد تا جمع داورانِ رصدگرانِ برگزيده را انتخاب كنند. اين كار تا زماني كه شركتكنندگان صبحانههاي خود را ميل كنند ادامه يافت وسرانجام بر فراز بام قصر بهرام، جايي كه ۷ سال پيش برندگان يك رقابت ۵۰ نفره معرفي شده بودند از بين حاضراني ازحدود ۳۰ نقطهِ ايران افراد برگزيده معرفي شوند. مراسم اهداي جوايز با گزارش دبير برنامه آغاز شد و سپس جوايزي كه از سوي حاميان برنامه آماده شده بود به همراه لوحهاي يادبود و تنديس رقابت به آنها اهدا شد. رقابت هفتم مسيه با حمايت يا ارائه تسهيلات از سوي مراكزي چون كميته ملي طبيعتگردي، معاونت هنري رياست جمهوري، سازمان فضايي ايران، مؤسسهِ آسمان شب پارسه و ماهنامه نجوم برگزار شد. دكتر قنبري در ابتداي مراسم از تلاشهاي آماتورها تقدير و اين شب را شبي خاطرهانگيز توصيف كرد. سپس داوران و برندگان لوحهاي تقدير و جوايز خود را دريافت كردند
پوریا ناظمی دبير گروه دانش روزنامه جام جم و همكار تحريريه ماهنامهِ نجوم
+ نوشته شده در یکشنبه بیست و یکم مرداد 1386ساعت 15:36  توسط مدیریت
|
با کم شدن غبار در آسمان مریخ و افزایش انرژی دریافتی مریخ نوردهای «روح» و «فرصت»٬ آنها برخی از فعالیتهای علمی خود را دوباره آغاز کردهاند. روح پس از سه هفته بازوی مکانیکی خود را حرکت داد و به عکس برداری از خاک و قطعهای سنگ پرداخت. فرصت در حال بررسی وضعیت جوی اطراف خود است.
روح پس از سه هفته بازوي مکانيکي خود را حرکت داد.
انرژی دریافتی صفحات خورشیدی روح و فرصت به ترتیب به ۲۹۵ و ۲۴۳ وات ساعت رسیده است. پیش از آغاز طوفان این میزان برای هر یک از دو مریخنورد به ۷۰۰ وات ساعت میرسید اما در زمان طوفان انرژي دريافتي روح و فرصت به ترتيب تا ۲۶۱ و ۱۲۸ وات ساعت کاهش پيدا کرده بود.
در حال حاضر باتریهای فرصت به طور کامل و باتریهای روح تا درصد زیادی شارژ شدهاند. دمای مرکز الکترونیکی فرصت از ۳۷ درجهی سانتی گراد زیر صفر به حدود ۳۳ درجهی سانتی گراد زیر صفر رسیده است و این امر نشان دهندهی بهبود نسبی شرایط است.
«جان کالاس»(John Callas) مدیر پروژهی مریخ نوردها میگوید:" شرایط همچنان خطرناک است و ما باید کماکان مراقب باشیم. ارتباط با مریخ نوردها تا زمان رسیدن به بیش ترین میزان انرژی همچنان محدود خواهد ماند".
+ نوشته شده در یکشنبه بیست و یکم مرداد 1386ساعت 15:8  توسط مدیریت
|